Verleden week haalde België weer de wereldpers: een Brusselse rechter had namelijk zoekgigant Google in een proces veroordeeld om uit Google News en  Google.be alle artikels uit de Franstalige Belgische pers (Le Soir, La Libre Belgique, La Dernière Heure...) te verwijderen. Vol ongeloof en verontwaardiging trok de wereldpers van leer tegen ons landeke, smalend door Red Herring (1) "het land bekend voor haar pralines en verwelkende monarchie" genoemd, en tegen organisatie Copiepresse (2) die het proces ingespannen had, in datzelfde artikel foutief bestempeld als "een Belgische uitgeversgroep". In werkelijkheid is Copiepresse een organisatie die de belangen vertegenwoordigt van de Frans- en Duitstalige dagbladpers in België.

Even de chronologie van het gebeuren schetsen. Op 5 september 2006 velde een Brusselse rechter vonnis in het kort geding Copiepress vs Google; de zoekgigant was op het proces niet aanwezig. Google werd bevolen, op straf van boete, om vanaf 18 september uit Google News (België) en Google.be alle artikels te verwijderen afkomstig van de Belgische kranten, door Copiepresse vertegenwoordigd - de Frans- en Duitstalige kranten dus. Bovendien diende Google gedurende 10 dagen het vonnis integraal en zonder commentaar te publiceren, op beide sites. Toen op 18 september bleek dat Google aan geen van beide voorwaarden voldaan had, eiste Copiepresse de boetes op, namelijk 1 miljoen euro per dag voor het niet verwijderen van de content, en 500.000 euro per dag voor het niet publiceren van het vonnis.

Plots werd Google wakker. De zoekgigant zei niet op de hoogte geweest te zijn van het proces (het vonnis werd inderdaad bij verstek uitgesproken, Google had zich niet laten vertegenwoordigen), en vroeg een nieuwe hoorzitting. Die werd op vrijdag 22 september gehouden, maar de rechter handhaafde zijn vonnis. Google heeft sindsdien de content van de Franstalige Belgische kranten uit haar nieuwssite en zoekindex verwijderd, en publiceert sinds afgelopen weekend ook het vonnis, zowel op News.google.be als Google.be (3)- zij het met tegenzin: "Wij menen dat dit buiten verhouding staat en overbodig is, gezien de uitgebreide publiciteit die deze zaak reeds gekregen heeft, vooral omdat de grond van de zaak nog besproken moet worden in de rechtbank", aldus woordvoerder Collins van Google. Tot hiertoe gaat het immers om een zaak in kort geding: op 24 november zal de zaak ten gronde besproken worden.(4)

In afwachting van dit proces, willen wij toch enkele aspecten van deze zaak aanstippen, om aan te tonen dat het geen simpele materie is. Wie de argumenten leest waarop de rechter zijn vonnis gebaseerd heeft (een kopie in PDF formaat van het vonnis vind je bij Chilling Effects (5)), zal merken dat het om verschillende zaken gaat die dooreen geweven zijn. Het gaat zowel om dieplinken (het verwijzen naar een artikel binnenin een site, zonder langs de voorpagina te passeren, waardoor de website in kwestie advertentie-inkomsten zou kunnen derven), als het in cache nemen van artikels die niet meer op de website staan of enkel nog tegen betaling te raadplegen zijn, als om de vraag: moet een website toestemming geven vooraleer een zoekmachine linkt naar haar content?  Een vraag waarop eigenlijk reeds een afdoende antwoord bestaat: robot.txt - een simpel bestand dat elke webmaster kan toevoegen aan zijn site, en dat aan de spiders van de zoekmachine vertelt welke pagina's wel en niet geïndexeerd mogen worden. En dan is er nog die delicate balans tussen Google als zoekmachine, en Google als portaalsite. De zoekmachine Google die in antwoord op een zoekopdracht doorverwijst naar een artikel bij een online krant, bewijst die krant en de internaut een dienst; de portaalsite Google News, die nieuwskoppen verzamelt samen met de beginregels van een tekst, en dan doorlinkt naar de site van de online krant, kan eventueel verweten worden dat zij, zoals Margaret Boribon (6) van Copiepresse het stelt, profiteert van het werk van de kranten. "Wij willen dat Google betaalt en onze toestemming vraagt voor het gebruik van onze content." Waar ligt die grens trouwens, tussen een zoekmachine en een content aggregator?

Tussen haakjes: velen vergelijken deze zaak met het proces dat Agence France Presse ingespannen had tegen Google; het Franse persagentschap had eveneens geëist dat Google stopte met het vermelden van haar nieuwsberichten. Maar hier dient opgemerkt te worden dat AFP een persagentschap is, dat haar nieuwsberichten tegen betaling aanbiedt aan de kranten en andere pers. Door de nieuwsberichten van AFP gratis te verspreiden via het internet, stal Google de inkomsten van AFP, en de rechter heeft hier (ons inziens terecht) geoordeeld dat AFP recht had op een financiële vergoeding. Daarover wordt nog altijd onderhandeld. In elk geval is er een hemelsbreed verschil tussen AFP (of andere nieuwsagentschappen, zoals Belga of Reuters) en de gewone kranten, dus die vergelijking loopt volledig mank.

Je ziet het: de zaak Copiepresse vs Google is een hele boterham, en de rechtzaak ten gronde zal in november uiteraard met argusogen gevolgd worden door de hele wereld. Ondertussen heeft het muisje dat brulde wel enkele slapende leeuwen wakker gemaakt. Enkele krantenverenigingen hebben plannen (6) bekend (7) gemaakt voor een pilootproject, waarbij automatisch het recht tot republicatie gegeven zou worden aan de zoekmachines. World Association of Newspapers, European Publishers Council, International Publishers Association en European Newspaper Association willen een nieuwe tool in het leven roepen, Automated Content Access Protocol, die discussies zoals Copiepresse vs Google moet voorkomen, en de content van kranten tegelijkertijd wijder bekend moet maken. Of er ook een betalingsmechanisme voorzien is in die tool, is momenteel nog niet gekend...

(1)  http://www.redherring.com/Article.aspx?a=18739&hed=Google's+Belgian+Blues
(2) http://www.presscopyrights.be/
(3)  http://blog.outer-court.com/archive/2006-09-23-n30.html
(4) http://www.usatoday.com/tech/news/2006-09-22-belgium-google_x.htm
(5)  http://www.chillingeffects.org/international/notice.cgi?action=image_7796
(6) http://www.macworld.co.uk/news/index.cfm?newsid=15895&page=3&pagepos=11
(6) http://www.usatoday.com/tech/news/2006-09-22-belgium-google_x.htm
(7) http://news.com.com/2100-1030_3-6118523.html